Prawo

Przedawnienie darowizny a zachowek - kiedy przysługuje zachowek od darowizny?

Autor Bruno Górecki
Bruno Górecki25.12.20236 min.
Przedawnienie darowizny a zachowek - kiedy przysługuje zachowek od darowizny?

Przedawnienie darowizny a zachowek to zagadnienie budzące wiele wątpliwości zarówno wśród spadkobierców, jak i samych darczyńców. W artykule wyjaśniamy, kiedy pomimo upływu terminu przedawnienia roszczenia z tytułu zachowku, spadkobierca może dochodzić swoich praw od obdarowanego przez spadkodawcę za życia.

Kluczowe wnioski:
  • Przedawnienie darowizny nie pozbawia prawa do zachowku, jeśli darowizna była nieuzasadniona.
  • Zachowek można otrzymać także od dawnych, przedawnionych darowizn, jeśli prowadzą one do pokrzywdzenia uprawnionego.
  • Sąd bada, czy wartość darowizny nie przekraczała zwyczajowo przyjętych norm.
  • Ważna jest data dokonania darowizny, a nie data otwarcia spadku przy ustalaniu prawa do zachowku.
  • Przedawnienie nie chroni darowizn dokonanych z pokrzywdzeniem uprawnionych do zachowku.

Przedawnienie a roszczenie o zachowek

Czy po upływie terminu przedawnienia roszczenia z tytułu zachowku spadkobierca nadal może dochodzić swoich praw od osoby obdarowanej przez spadkodawcę? Przedawnienie darowizny nie zawsze pozbawia możliwości otrzymania zachowku od darowizny.

Zasadą jest, że roszczenie o zachowek przedawnia się z upływem 5 lat od daty, w której spadkobierca dowiedział się o nabyciu spadku i o zapisie windykacyjnym naruszającym jego uprawnienia. Jednak w przypadku darowizn termin ten jest inny.

Termin przedawnienia zachowku od darowizny

W przypadku darowizn, termin przedawnienia roszczenia o zachowek zaczyna biec dopiero z chwilą śmierci darczyńcy. Dlatego nawet odległe w czasie, przedawnione darowizny mogą być podstawą do naliczenia zachowku.

Co więcej, zgodnie z linią orzeczniczą Sądu Najwyższego, spadkobiercy przysługuje roszczenie o zachowek od przedawnionej darowizny, jeżeli prowadzi ona do pokrzywdzenia uprawnionego.

Kiedy zachowek przysługuje mimo darowizny

Zachowek od darowizny przedawnienie nie wyklucza zatem, jeśli darowizna spełniała przesłanki pokrzywdzenia uprawnionego. Pokrzywdzenie ma miejsce, gdy wartość darowizny wykracza poza zwyczajowo przyjęte normy.

Sąd bada w takim przypadku, czy wartość darowizny istotnie przekraczała wartości zwyczajowo przyjęte jako dopuszczalne.

Ważna jest tu data dokonania darowizny, a nie data otwarcia spadku. Samo tylko przedawnienie nie chroni darowizn uczynionych z pokrzywdzeniem uprawnionych do zachowku.

Kiedy darowizna nie podlega zaliczeniu na zachowek

W pewnych sytuacjach pomimo, że darowizna nie uległa przedawnieniu, nie będzie ona zaliczana na należny spadkobiercy zachowek. Ma to miejsce, gdy darowizna dotyczyła:

  • drobnych, zwyczajowo przyjętych prezentów
  • świadczeń dokonanych na rzecz osoby bliskiej w potrzebie ze względów moralnych

W tych przypadkach, nawet niedawna darowizna, nie będzie wliczana do spadku przy ustalaniu zachowku.

Czytaj więcej: Ile czasu na podważenie testamentu: Czy i jak podważyć testament notarialny?

Zasady liczenia zachowku od darowizny

Aby obliczyć należny komuś zachowek, bierze się pod uwagę stan majątku spadkodawcy w chwili jego śmierci. Ustala się wtedy tak zwaną podstawę do obliczenia zachowku.

Podstawa do obliczenia zachowku

W skład podstawy do obliczenia zachowku wlicza się m.in. przedmioty majątkowe, które były objęte darowizną dokonaną przez spadkodawcę.

Rodzaj darowizny Czy wlicza się do podstawy zachowku
Darowizny dokonane na 5 lat przed śmiercią spadkodawcy Tak
Darowizny sprzed ponad 5 lat Tak, jeśli miały one charakter pokrzywdzenia
Darowizny drobne, zwyczajowo przyjęte Nie

Jak widać, nawet darowizny sprzed wielu lat mogą zostać zaliczone do podstawy naliczania zachowku, jeśli noszą znamiona pokrzywdzenia uprawnionego.

Darowizna a prawo do zachowku spadkobiercy

Prawo do zachowku przysługuje najbliższej rodzinie spadkodawcy - zstępnym, małżonkowi i rodzicom. Nie obejmuje ono rodzeństwa, dziadków, czy dalszych krewnych.

Obdarowany przez spadkodawcę zobowiązany jest zwrócić kwotę odpowiadającą należnemu spadkobiercy zachowkowi. Może to być cała kwota darowizny lub jej część - w zależności od konkretnej sytuacji.

Kto może domagać się zachowku

Roszczenie o zachowek od obdarowanego darowizną przysługuje:

  • dzieciom spadkodawcy (w tym przysposobionym)
  • wnukom spadkodawcy, jeśli ich rodzic nie dożył otwarcia spadku
  • małżonkowi spadkodawcy
  • rodzicom spadkodawcy, którzy byli by powołani do spadku z ustawy

Wyłączenie darowizny sprzed lat z zachowku

Mimo, że zasadą jest możliwość dochodzenia zachowku także od dawnych, przedawnionych darowizn, to prawo przewiduje pewne wyjątki. Darowizny sprzed ponad 10 lat mogą zostać wyłączone z podstawy naliczania zachowku na wniosek obdarowanego lub osoby bliskiej obdarowanego.

Kiedy nie zalicza się darowizny sprzed ponad 10 lat

Warunkami wyłączenia darowizny sprzed ponad 10 lat z podstawy naliczania zachowku są:

  • obdarowany nabył przedmiot darowizny w dobrej wierze
  • nie wiedział, że darczyńca działa ze szkodą dla uprawnionych do zachowku
  • potraktował przedmiot darowizny jako przysługujące mu z mocy prawa

W takim przypadku przysługujące uprawnionemu roszczenie o zachowek ograniczone jest do wartości tego, co obdarowany posiada.

Zasady naliczania zachowku od przedawnionej darowizny

Mimo, że możliwe jest dochodzenie zachowku także od przedawnionych darowizn, to konieczne jest wykazanie, że doszło do pokrzywdzenia uprawnionego. Nie wystarczy samo tylko twierdzenie, że darowizna była zbyt hojna.

Ponadto obdarowany może podnosić zarzut przedawnienia, co utrudnia udowodnienie roszczenia. Dlatego z dochodzeniem zachowku od dawnych darowizn wiąże się sporo trudności.

Mimo to, w pewnych przypadkach walka o zachowek, także od przedawnionych darowizn, może okazać się skuteczna. Warto zasięgnąć porady prawnika, aby zweryfikować, czy w konkretnej sytuacji przysługują komuś roszczenia z tytułu zachowku od darowizny sprzed wielu lat.

Podsumowanie

Kwestia przedawnienia darowizny a zachowek budzi wiele wątpliwości i niejasności. W artykule staraliśmy się przedstawić najważniejsze zasady i wytyczne związane z możliwością uzyskania zachowku także od przedawnionych darowizn. Prawo przewiduje bowiem pewne wyjątki, kiedy mimo upływu terminu przedawnienia, zachowek od darowizny przedawnienie wciąż przysługuje uprawnionym.

Omówione zostały przede wszystkim przesłanki, kiedy zachowek po 30 latach od darowizny wciąż można otrzymać. Sąd bada przy tym, czy wartość darowizny nie przekraczała zwyczajowo przyjętych norm i czy nie miała ona charakteru pokrzywdzenia uprawnionego. Istotny jest również moment dokonania darowizny, a nie data otwarcia spadku.

Wskazano także, kto i na jakich warunkach może się domagać zachowku od obdarowanego darowizną. Prawo do zachowku przysługuje bowiem tylko najbliższej rodzinie spadkodawcy. Omówione zostały też szczegółowe zasady obliczania zachowku w przypadku wcześniejszych darowizn.

Mamy nadzieję, że artykuł rozwiał najważniejsze wątpliwości związane z przedawnieniem darowizny a prawem do zachowku i możliwością jego egzekwowania nawet po 30 latach od daty darowizny.

Oceń artykuł

rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

5 Podobnych Artykułów:

  1. Pełne Szkolenia Life Coachingu z Hipnozą bez Transu - Prowadzenie Coachingu Life
  2. Jak napisać ważny testament: porady i wskazówki
  3. Tygodniowy odpoczynek kierowcy - Skrócony wzór i porady
  4. Zabezpieczenie Potrzeb Rodziny - Pozew o Zaspokojenie Potrzeb Rodziny Wzór
  5. Zgoda rodziców na pracę małoletniego - wzór zgody i wymogi

Udostępnij post

Napisz komentarz

Polecane artykuły

Umowy cywilnoprawne - wszystko, co musisz wiedzieć
PrawoUmowy cywilnoprawne - wszystko, co musisz wiedzieć

Umowy cywilnoprawne - wszystko, co musisz wiedzieć o zatrudnieniu na podstawie zlecenia i umowy o dzieło. Jakie rodzaje i zalety? Na czym polegają, jak je rozliczać i opodatkować? Poznaj ich definicję, różnice, wady oraz kiedy najlepiej z nich skorzystać.

Umowa z ciążą na 3 miesiące - okres próbny a ciąża
PrawoUmowa z ciążą na 3 miesiące - okres próbny a ciąża

Jak umowa o pracę na czas określony wpływa na sytuację zawodową kobiety w ciąży? Czy pracodawca może rozwiązać umowę próbną z pracownicą oczekującą dziecka? Sprawdź, jakie zmiany zachodzą w umowie terminowej po stwierdzeniu ciąży.