Prawo

Dożywotnia służebność mieszkania a opieka: wszystko, co musisz wiedzieć

Autor Bruno Górecki
Bruno Górecki15.01.20248 min.
Dożywotnia służebność mieszkania a opieka: wszystko, co musisz wiedzieć

Dożywotnia służebność osobista mieszkania a opieka to temat, który budzi wiele wątpliwości. W artykule wyjaśnimy, czym dokładnie jest taka służebność, kto i na jakich warunkach może z niej skorzystać, jakie prawa i obowiązki się z nią wiążą oraz jak ją prawidłowo ustanowić i wypowiedzieć. Poruszymy również kwestię opłat, podatków i opieki związanej z dożywotnią służebnością mieszkania. Jeśli masz nieruchomość i rozważasz oddanie jej komuś do dożywotniego użytkowania, koniecznie zapoznaj się z naszym poradnikiem.

Kluczowe wnioski:
  • Dożywotnia służebność mieszkania to prawo do bezpłatnego zamieszkiwania przez całe życie.
  • Osoba korzystająca ze służebności nie staje się właścicielem lokalu.
  • Służebność ustanawia się aktem notarialnym między właścicielem a uprawnionym.
  • Osoba korzystająca ze służebności ponosi koszty utrzymania lokalu.
  • Służebność wygasa po śmierci uprawnionego i wraca do właściciela.

Jak ustanowić dożywotnią służebność mieszkania?

Dożywotnią służebność mieszkania ustanawia się aktem notarialnym pomiędzy właścicielem nieruchomości a osobą uprawnioną do korzystania ze służebności. W akcie notarialnym precyzyjnie określa się zakres służebności, czyli które pomieszczenia obejmuje (np. 2 pokoje z kuchnią i łazienką), jakie prawa nabywa osoba uprawniona (prawo do zamieszkiwania) i jakie obowiązki na nią nakłada (np. ponoszenie opłat eksploatacyjnych).

Przy ustanawianiu służebności konieczna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli nieruchomości. Jeśli mieszkanie objęte służebnością stanowi współwłasność małżeńską, wymagana jest zgoda obojga małżonków.

Osoba nabywająca służebność zostaje wpisana do księgi wieczystej nieruchomości jako uprawniony z tytułu służebności mieszkania. Daje jej to podstawy prawne do zamieszkiwania w lokalu.

Koszty ustanowienia służebności w akcie notarialnym (opłaty notarialne za sporządzenie aktu, koszt wpisu do księgi wieczystej) ponosi zazwyczaj osoba nabywająca prawo do służebności.

Kto może być uprawnionym z tytułu służebności mieszkania?

Uprawnionym z tytułu służebności mieszkania może zostać zarówno osoba fizyczna, jak i prawna. Najczęściej są to osoby z rodziny lub najbliżsi znajomi właściciela nieruchomości, którym chce on zapewnić mieszkanie i opiekę do końca życia (rodzice, dziadkowie, wujostwo itp.).

W przypadku braku rodziny służebność mieszkania można również ustanowić na rzecz opiekuna, który będzie sprawował opiekę nad właścicielem nieruchomości. Zwykle dzieje się tak w przypadku osób starszych lub przewlekle chorych.

Kto może korzystać z dożywotniej służebności mieszkania?

Dożywotnia służebność mieszkania przysługuje jednej konkretnej osobie wskazanej w akcie notarialnym. Po jej śmierci służebność wygasa, a prawo do zamieszkiwania wraca do właściciela lokalu.

W praktyce z dożywotniej służebności mieszkania korzysta zazwyczaj jedna osoba – senior potrzebujący opieki i miejsca zamieszkania. Czasem służebnością obejmuje się małżeństwo lub rodzeństwo. Nie można jednak przenosić praw z tytułu służebności mieszkania na inne osoby (np. dzieci czy wnuki).

Czy współmałżonek osoby uprawnionej może zamieszkać z nią?

Co do zasady służebność jest prawem ściśle osobistym, przysługującym konkretnej osobie wymienionej w akcie notarialnym. Jednak przyjmuje się, że współmałżonek osoby uprawnionej również może zamieszkać z nią w lokalu objętym służebnością. Dotyczy to zarówno małżonka pozostającego w związku małżeńskim w chwili ustanowienia służebności, jak i osoby, z którą uprawniony wstąpi w związek małżeński później.

Czytaj więcej: Wniosek o wstrzymanie wykonania kary: Kompletny wzór i informacje o odroczeniu kary

Jakie obowiązki nakłada dożywotnia służebność mieszkania?

Osoba korzystająca z lokalu na podstawie służebności ma obowiązek utrzymywać mieszkanie we właściwym stanie technicznym i sanitarnym. Odpowiada także za dokonywanie niezbędnych napraw i remontów, aby nie dopuścić do pogorszenia się stanu lokalu. Koszty związane z bieżącą eksploatacją mieszkania obciążają użytkownika.

Ponadto osoba ze służebnością ma obowiązek terminowo uiszczać opłaty za media (prąd, gaz, wodę, ścieki, wywóz nieczystości) oraz wnosić okresowe opłaty na fundusz remontowy wspólnoty mieszkaniowej lub spółdzielni.

Właściciel nieruchomości obciążonej służebnością zachowuje z kolei prawo kontroli nad wykonywaniem tych obowiązków przez użytkownika lokalu.

Obowiązki właściciela nieruchomości Obowiązki osoby ze służebnością
- udostępnienie lokalu
- prawo kontroli stanu lokalu
- utrzymanie lokalu w należytym stanie
- naprawy i remonty
- opłaty za media i fundusz remontowy

Dożywotnia służebność mieszkania a opłaty i podatki

Dożywotnia służebność mieszkania a opieka: wszystko, co musisz wiedzieć

Dożywotnia służebność mieszkania jest prawem bezpłatnym – osoba korzystająca ze służebności nie płaci czynszu ani innych opłat na rzecz właściciela. Jednak jak wspomniano, ma obowiązek ponoszenia kosztów utrzymania lokalu (media) oraz opłat na fundusz remontowy.

Czy trzeba płacić podatek?

Służebność co do zasady nie podlega opodatkowaniu. Jednak w praktyce urzędy skarbowe niejednokrotnie próbują wydatkować ustanowienie takiego prawa. Zdaniem fiskusa – skoro osoba ze służebnością uzyskuje darmowe mieszkanie, powinna zapłacić podatek (np. od nieodpłatnego świadczenia czy darowizny).

Spory na linii właściciel-fiskus są w tej kwestii nagminne, a orzecznictwo niejednolite. Warto poradzić się doświadczonego doradcy podatkowego i uzyskać indywidualną interpretację prawa podatkowego, co z pewnością pomoże uniknąć problemów w przyszłości.

Jak wypowiedzieć dożywotnią służebność mieszkania?

Wypowiedzenie służebności mieszkania przez właściciela jest zasadniczo niemożliwe. Stanowiłoby to naruszenie praw nabytych przez osobę uprawnioną. Jedynym sposobem jest wykazanie w sądzie, że użytkownik rażąco zaniedbuje obowiązki (np. dewastuje lokal albo notorycznie nie płaci mediów i opłat).

Jednak nawet wówczas sąd z dużą ostrożnością podchodzi do pozbawiania kogoś prawa do zamieszkiwania, więc na wypowiedzenie ze skutkiem natychmiastowym liczyć nie można. Proces sądowy bywa żmudny i może ciągnąć się latami. Dlatego lepiej docelowo określić w akcie notarialnym przyczyny wypowiedzenia i skutki dla obu stron.

Dożywotnią służebność należy traktować jako nieodwołalne prawo do zamieszkiwania przez całe życie osoby uprawnionej.

Co się dzieje po śmierci osoby korzystającej z dożywotniej służebności?

Dożywotnia służebność mieszkania jest prawem związanym z osobą uprawnionego i wygasa z chwilą jego śmierci. Oznacza to, że mieszkanie wraca do dyspozycji właściciela wraz ze wszystkimi dodatkami i ulepszeniami naniesionymi w czasie użytkowania.

Właściciel odzyskuje także pełne prawo do dysponowania lokalem – może zamieszkać w nim sam lub wynająć/sprzedać nieruchomość innej osobie. Nie ma przy tym obowiązku wypłaty jakichkolwiek rekompensat np. za poniesione nakłady remontowe przez zmarłego użytkownika na rzecz jego spadkobierców.

Likwidacja służebności w księdze wieczystej

Po śmierci osoby ze służebnością należy także pamiętać o wykreśleniu wpisu o służebności z księgi wieczystej nieruchomości. Dokonuje się tego na wniosek właściciela na podstawie aktu zgonu.

Podsumowanie

Dożywotnia służebność mieszkania to ciekawe rozwiązanie dla seniorów poszukujących opieki i lokum do końca życia. Osoba uprawniona uzyskuje prawo bezpłatnego zamieszkiwania, ale musi ponosić rachunki za media oraz koszty remontów. Z kolei właściciel lokalu traci prawo do jego zbycia, ale po śmierci użytkownika odzyskuje lokal z wszelkimi ulepszeniami.

Służebność ustanawiana jest aktem notarialnym z udziałem właściciela nieruchomości oraz przyszłego lokatora. Precyzyjnie określa się zakres udostępnianych pomieszczeń i wynikające z tego obowiązki obu stron. Koszty sporządzenia aktu i wpisu do księgi wieczystej ponosi najczęściej osoba nabywająca służebność.

W praktyce dochodzi czasem do sporów pomiędzy osobą korzystającą ze służebności a właścicielem lokalu. Ten pierwszy może zaniedbywać obowiązki, np. nie płacić rachunków lub nie wykonywać remontów. Z kolei właściciel traci realny wpływ na stan swojej nieruchomości. Dlatego tak ważne jest precyzyjne uregulowanie praw i obowiązków obu stron już na etapie ustanawiania służebności w akcie notarialnym.

Mimo pewnych wad, służebność mieszkania może być korzystna dla seniorów nieposiadających własnego lokum ani oszczędności. Zapewnia dach nad głową i opiekę do końca życia, choć wiąże się także z pewnymi obowiązkami finansowymi. Warto jednak rozważyć taką opcję, gdy brakuje możliwości samodzielnego utrzymania mieszkania lub domu na starość.

Najczęstsze pytania

Tak, ale nabywca musi przejąć nieruchomość wraz ze służebnością w stanie nienaruszonym. Nie można pozbawić lokatora prawa do dalszego zamieszkiwania ani zmienić warunków korzystania ze służebności bez jego zgody.

Nie, konieczne będzie wykreślenie służebności z księgi wieczystej nieruchomości. Należy złożyć stosowny wniosek wraz z aktem zgonu osoby uprawnionej. Dopiero wtedy prawo do dysponowania mieszkaniem wróci do Pana/Pani.

Tak, ale tylko wtedy, gdy jesteś małżonkiem tej osoby (zarówno obecnym, jak i przyszłym). Do mieszkania może wprowadzić się również np. konkubent osoby ze służebnością, ale nie ma do tego prawa z mocy prawa.

Osoba mająca służebność musi utrzymywać lokal w należytym stanie, więc to ona finansuje wszelkie naprawy i remonty. Właściciel nieruchomości może jedynie kontrolować, czy te obowiązki są należycie realizowane.

Co do zasady służebność jest prawem bezpłatnym i nie podlega żadnym podatkom. Jednak w praktyce organy podatkowe czasem próbują opodatkować nabycie takiego prawa np. jako nieodpłatne świadczenie. Sprawa nie jest jednoznaczna.

Oceń artykuł

rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
Ocena: 4.67 Liczba głosów: 3

5 Podobnych Artykułów:

  1. Pełne Szkolenia Life Coachingu z Hipnozą bez Transu - Prowadzenie Coachingu Life
  2. Co to znaczy blokada na koncie bankowym? Procedura odblokowania
  3. Biała lista VAT - jak zweryfikować kontrahenta online?
  4. Wypełnienie formularza Z-15A - wzór, jak wypełnić, druk 15A
  5. Podatek dochodowy - Jak obliczyć należną kwotę?

Udostępnij artykuł

Napisz komentarz

Polecane artykuły