Prawo

Dożywotnia służebność osobista - Służebność domu i dożywotnia służebność

Autor Grzegorz Woźniak
Grzegorz Woźniak20.01.20246 min.
Dożywotnia służebność osobista - Służebność domu i dożywotnia służebność

Dożywotnia służebność osobista to szczególna forma prawa do korzystania z nieruchomości przez oznaczoną osobę. Polega ona na tym, że właściciel nieruchomości zapewnia komuś prawo do zamieszkiwania w oznaczonym domu lub mieszkaniu przez całe życie tej osoby. Służebność ta ma charakter osobisty, ponieważ ściśle związana jest z konkretną osobą. Jej ustanowienie może być przydatne np. gdy właściciel nieruchomości chce zapewnić mieszkanie swoim bliskim. Jednak wiąże się to z pewnymi ograniczeniami.

Kluczowe wnioski:
  • Dożywotnia służebność osobista to prawo do zamieszkiwania przypisane konkretnej osobie
  • Może ją ustanowić właściciel na rzecz bliskich sobie osób
  • Ogranicza prawa właściciela nieruchomości przez całe życie uprawnionego
  • Muszą być spełnione ściśle określone warunki, by ją ustanowić
  • Może wygasnąć na skutek śmierci uprawnionego lub zrzeczenia się

Dożywotnia służebność osobista

Dożywotnia służebność osobista to szczególna forma prawa do korzystania z cudzej nieruchomości. Polega ona na tym, że właściciel nieruchomości zapewnia konkretnej osobie prawo do zamieszkiwania w oznaczonym domu lub mieszkaniu - służebność domu - przez całe jej życie.

Jest to zatem osobiste prawo do używania cudzej nieruchomości w oznaczonym zakresie, ściśle związane z osobą uprawnionego. Stąd też nazywa się je służebnością dożywotnią lub osobistą. Jej ustanowienie może być korzystne dla obu stron.

Korzyści z ustanowienia służebności

Dla właściciela oznacza to na przykład zapewnienie mieszkania dla swoich bliskich bez konieczności przekazywania im całej nieruchomości. Natomiast dla uprawnionego to gwarancja miejsca zamieszkania do końca życia.

Jednak taka służebność wiąże się z pewnymi ograniczeniami własności, więc nie każdy właściciel zgodzi się na jej ustanowienie.

Kto może ustanowić dożywotnią służebność?

Zazwyczaj dożywotnią służebność osobistą ustanawiają małżonkowie, rodzice na rzecz dzieci lub dalszych krewnych albo teściowie na rzecz synowej lub zięcia. Jednak teoretycznie może to być każdy właściciel nieruchomości na rzecz wskazanej przez siebie osoby.

Służebność osobistą można bowiem ustanowić przez umowę, testament lub zasiedzenie. Stronami umowy są zawsze właściciel nieruchomości obciążonej i uprawniony do służebności. Umowa wymaga formy aktu notarialnego.

Koszty ustanowienia służebności

Koszty sporządzenia umowy w formie aktu notarialnego oraz opłaty sądowe związane z ujawnieniem służebności w księdze wieczystej ponosi zazwyczaj właściciel nieruchomości obciążonej. Można jednak inaczej ustalić w umowie.

Czytaj więcej: Wzór Wniosku o Przyspieszenie Rozpoznania Sprawy w Sądzie - Praktyczne Wskazówki i Rady

Jakie prawa daje dożywotnia służebność?

Dożywotnia służebność osobista daje prawo do używania oznaczonej nieruchomości (domu, mieszkania) przez konkretną osobę dożywotnio. Obejmuje więc uprawnienie do zamieszkiwania, ale także np. do korzystania z ogródka, garażu, piwnicy itp.

Zakres służebności zależy od treści umowy lub testamentu. Najczęściej obejmuje prawo do całej nieruchomości albo wydzielonej jej części. Uprawniony może samodzielnie korzystać z przedmiotu służebności lub z innymi osobami, np. rodziną.

Ograniczenia służebności

Służebność nie daje prawa do pobierania pożytków ani dochodów z nieruchomości, np. czynszu z wynajmu. Uprawniony nie może też zmieniać przeznaczenia nieruchomości bez zgody jej właściciela.

Właściciel zachowuje ograniczone prawo własności i może np. sprzedać nieruchomość. Nowy nabywca będzie wtedy obciążony ustanowioną uprzednio służebnością.

Dożywotnia służebność a prawo spadkowe

Dożywotnia służebność osobista - Służebność domu i dożywotnia służebność

Ponieważ dożywotnia służebność osobista jest prawem związanym ściśle z osobą uprawnionego, wygasa ono z chwilą jego śmierci. Oznacza to, że ani małżonek, ani dzieci zmarłego uprawnionego nie odziedziczą po nim tego prawa.

Jest ono niepodzielne i nie można go przenieść na inną osobę. Dlatego też po śmierci uprawnionego właściciel nieruchomości odzyskuje pełnię praw do niej. Może ją sprzedać lub ustanowić nową służebność dla innej osoby.

Dziedziczenie w razie śmierci właściciela

Inaczej jest w przypadku śmierci właściciela nieruchomości obciążonej - jego spadkobiercy "dziedziczą" służebność razem z nieruchomością. Muszą więc respektować prawo dożywotniego używania przez uprawnionego.

Zasady wygasania dożywotniej służebności

Dożywotnia służebność osobista wygasa na skutek:

  • śmierci uprawnionego
  • zrzeczenia się prawa przez uprawnionego
  • utraty przedmiotu obciążonego służebnością (np. zniszczenia domu)

Nie można wypowiedzieć ani wykupić takiej służebności za życia uprawnionego. Trwa ona dopóki osoba, na rzecz której została ustanowiona, jest żywa.

Służebność osobista a służebność gruntowa

Oprócz dożywotniej służebności osobistej istnieje również służebność gruntowa. Polega na obciążeniu jednej nieruchomości (gruntu) na rzecz właściciela innej nieruchomości. Przykładem jest prawo przechodu lub przejazdu przez cudzą działkę.

Służebność osobista Służebność gruntowa
związana z konkretną osobą związana z własnością nieruchomości
prawo do używania części lub całości nieruchomości ograniczone prawo do korzystania z cudzej nieruchomości
ustanawiana najczęściej przez umowę może powstać przez zasiedzenie
wygasa ze śmiercią uprawnionego trwa mimo zmiany właścicieli

Widać więc wyraźną różnicę między tymi dwiema formami służebności. Dożywotnia dotyczy konkretnych osób, a gruntowa jest związana z własnością nieruchomości.

Podsumowanie

Dożywotnia służebność osobista, zwana też potocznie służebnością dożywotnią lub służebnością domu, to szczególne prawo związane z konkretną osobą. Polega na tym, że właściciel nieruchomości zapewnia komuś możliwość dożywotniego zamieszkiwania w oznaczonym domu lub mieszkaniu.

Zazwyczaj służebność taką ustanawiają najbliżsi krewni, by zagwarantować miejsce zamieszkania osobom starszym z rodziny. Jest ona korzystna dla obu stron - uprawniony zyskuje dom do końca życia, a właściciel nie musi przekazywać całej nieruchomości.

Jednak służebność osobista jest prawem niepodzielnym i niezbywalnym. Oznacza to, że wygasa wraz ze śmiercią uprawnionego, a nie mogą go "odziedziczyć" ani małżonek, ani dzieci. Właściciel odzyskuje wtedy pełnię praw do swojej nieruchomości.

Warto dodać, że oprócz omawianej tu służebności osobistej istnieje również służebność gruntowa o nieco innym charakterze. Jest ona bowiem związana z własnością konkretnych nieruchomości, a nie osób.

Oceń artykuł

rating-outline
rating-outline
rating-outline
rating-outline
rating-outline
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

5 Podobnych Artykułów:

  1. Pełne Szkolenia Life Coachingu z Hipnozą bez Transu - Prowadzenie Coachingu Life
  2. Biała lista VAT - jak zweryfikować kontrahenta online?
  3. Wypełnienie formularza Z-15A - wzór, jak wypełnić, druk 15A
  4. Podatek dochodowy - Jak obliczyć należną kwotę?
  5. Tygodniowy odpoczynek kierowcy - Skrócony wzór i porady

Udostępnij artykuł

Napisz komentarz

Polecane artykuły

Polski Ład - Kiedy wchodzą w życie nowe przepisy?
PrawoPolski Ład - Kiedy wchodzą w życie nowe przepisy?

Dowiedz się, kiedy wchodzą w życie zmiany z nowego systemu podatkowego Polski Ład. Poznaj harmonogram i odkryj, od kiedy obowiązują przepisy m.in. podniesionej kwoty wolnej od podatku, nowej ulgi dla klasy średniej oraz stawek PIT w ramach Nowego Polskiego Ładu.