Prawo

Scheda spadkowa a zachowek: Kompleksowe informacje o wyłączeniu darowizny z masy spadkowej

Autor Bruno Górecki
Bruno Górecki30.11.20236 min.
Scheda spadkowa a zachowek: Kompleksowe informacje o wyłączeniu darowizny z masy spadkowej

Scheda spadkowa a zachowek to zagadnienia często mylone w prawie spadkowym. W artykule wyjaśniamy, jaka jest relacja między nimi oraz omawiamy zasady wyłączania darowizn z masy spadkowej.

Kluczowe wnioski:
  • Scheda spadkowa i zachowek to dwa różne roszczenia majątkowe w prawie spadkowym.
  • Wyłączenie darowizny z masy spadkowej może pomóc uniknąć zmniejszenia zachowku.
  • Niektóre darowizny, np. zwyczajowe prezenty, są z mocy prawa wyłączone z masy spadkowej.
  • Warunkiem wyłączenia darowizny jest zgodne oświadczenie darczyńcy i obdarowanego.
  • Sąd może zarządzić zaliczenie niektórych darowizn na schedę spadkową spadkobiercy.

Wyłączenie darowizny z masy spadkowej

Darowizny dokonane przez spadkodawcę za życia mogą wpływać na wysokość zachowku należnego spadkobiercom. Jednak w pewnych sytuacjach istnieje możliwość wyłączenia darowizny z masy spadkowej, co pozwala uniknąć pomniejszenia zachowku.

Zasady wyłączania darowizn z masy spadkowej regulują przepisy Kodeksu cywilnego. Najważniejsze z nich to art. 1047 k.c. stanowiący, że przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów zwykłych i poleceń, natomiast art. 1048 k.c. wyłączający darowizny zwykłe.

Kiedy można wyłączyć darowiznę z masy spadkowej?

Co do zasady, jeśli spadkodawca za życia podarował komuś majątek o znacznej wartości, to ta darowizna zmniejsza masę spadkową, a przez to pomniejsza wartość zachowku. Jednak w pewnych przypadkach, gdy spełnione są określone warunki, darowiznę można wyłączyć z masy spadkowej.

Przesłanki wyłączenia darowizny zawiera art. 1049 k.c. Przede wszystkim, wyłączenie darowizny z masy spadkowej wymaga zgodnego oświadczenia darczyńcy i obdarowanego. Muszą oni wyraźnie zadeklarować, że darowizna ta nie będzie podlegała zaliczeniu na schedę spadkową obdarowanego. Taka deklaracja powinna mieć formę aktu notarialnego.

scheda spadkowa a zachowek, wyłączenie ze schedy spadkowej, wyłączenie darowizny z masy spadkowej

Zasady obliczania zachowku w prawie spadkowym

Zachowek to roszczenie majątkowe, które przysługuje najbliższym członkom rodziny spadkodawcy. Jego celem jest ochrona ich interesów majątkowych i zabezpieczenie minimalnego udziału w spadku. Wysokość zachowku zależy od konkretnej sytuacji rodzinnej i jest obliczana na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego.

Podstawą do wyliczenia zachowku jest tzw. czysta wartość spadku, czyli masa spadkowa pomniejszona o długi spadkowe oraz zapisy zwykłe i polecenia. Od ustalonej wartości oblicza się ułamkową część zachowku należną uprawnionemu.

Wysokość ułamka zachowku zależy od tego, w jakim stopniu pokrewieństwa uprawniony pozostaje ze spadkodawcą.

I tak, zstępnym oraz małżonkowi zmarłego przysługuje zachowek w wysokości połowy czystej wartości spadku. Rodzicom natomiast - jedna trzecia tej wartości. Z kolei dalszym krewnym, np. rodzeństwu, zachowek przysługuje tylko wówczas, gdy są trwale niezdolni do pracy lub znaleźli się w niedostatku.

scheda spadkowa a zachowek, wyłączenie ze schedy spadkowej, wyłączenie darowizny z masy spadkowej

Czytaj więcej: Jak załatwić ubezwłasnowolnienie? Dowiedz się jak długo trwa proces i ile czeka się na decyzję sądu

Jak uniknąć zmniejszenia zachowku?

Częstym problemem przy dziedziczeniu jest sytuacja, gdy spadkodawca za życia rozporządził znaczną częścią majątku w drodze darowizn. Zmniejsza to masę spadkową, przez co zachowek dla spadkobierców również maleje. Jak więc uniknąć pomniejszenia zachowku w takim przypadku?

Najprostszym rozwiązaniem jest zawarcie z obdarowanym umowy o wyłączeniu darowizny z masy spadkowej. Takie wyłączenie wymaga spełnienia przesłanek z art. 1049 k.c. Przede wszystkim, muszą na to zgodzić się zarówno darczyńca, jak i obdarowany.

Kolejną możliwością jest uzyskanie od obdarowanego przyrzeczenia uzupełnienia zachowku. Wówczas po śmierci spadkodawcy obdarowany będzie zobowiązany do dopłaty określonej kwoty pieniężnej na rzecz uprawnionego do zachowku.

Sposób uniknięcia pomniejszenia zachowku Wymagane działania
Wyłączenie darowizny z masy spadkowej Zawarcie umowy między darczyńcą i obdarowanym
Uzyskanie przyrzeczenia uzupełnienia zachowku Zobowiązanie obdarowanego do ewentualnych dopłat

Kiedy darowizna nie wchodzi w skład masy spadkowej?

Niektóre darowizny są z mocy prawa, bez dodatkowych działań, wyłączone z masy spadkowej. Spadkodawca dokonując takich darowizn nie musi obawiać się pomniejszenia zachowku.

Przede wszystkim, zgodnie z art. 1048 k.c., przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się drobnych, zwyczajowo przyjętych prezentów. Są to np. drogie perfumy, biżuteria lub ubrania przekazywane z okazji urodzin czy imienin. Ważne, by wartość takich podarunków była adekwatna do okoliczności i możliwości majątkowych darczyńcy.

Ponadto, na podstawie art. 1047 k.c., przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów zwykłych i poleceń. Oznacza to, że spadkodawca może swobodnie rozrządzać w drodze testamentu kwotami pieniężnymi czy przedmiotami niewielkiej wartości, nie obawiając się zmniejszenia zachowku.

  • Zwyczajowe prezenty o niewielkiej wartości
  • Zapisy zwykłe i polecenia testamentowe

To tylko niektóre przykłady darowizn, które z mocy prawa nie wchodzą w skład masy spadkowej i nie wpływają na zachowek.

Obowiązek dokonania dopłat przy zachowku

Zdarza się, że mimo dokonanych darowizn, spadkodawca chce zagwarantować najbliższym uzyskanie należnego im zachowku. W takiej sytuacji osoba obdarowana może zostać zobowiązana do dokonania stosownych dopłat pieniężnych.

Przepisy przewidują dwa rodzaje dopłat. Po pierwsze, możliwe jest uzyskanie od obdarowanego przyrzeczenia uzupełnienia zachowku. Wymaga to zawarcia umowy w formie aktu notarialnego. Kwota i termin dopłaty powinny być w niej dokładnie określone.

Drugim rozwiązaniem jest zarządzenie przez sąd zaliczenia darowizny na schedę spadkową uprawnionego do zachowku. Orzeka o tym sąd w postępowaniu o ustalenie zachowku. Obdarowany musi się wtedy liczyć z koniecznością zwrotu całości lub części otrzymanego przedmiotu darowizny.

Zasady zaliczenia darowizny na schedę spadkową

Zaliczenie darowizny na schedę spadkową to instytucja prawa spadkowego, która ma na celu ochronę interesów osób uprawnionych do zachowku. Polega ona na tym, że sąd orzeka o zwrocie przez obdarowanego całości lub części przedmiotu otrzymanej darowizny.

Zgodnie z treścią art. 1050 k.c. zaliczeniu na schedę spadkową podlegają darowizny oraz zapisy windykacyjne dokonane przez spadkodawcę. Przepis ten stanowi wyjątek od zasady swobody rozrządzania majątkiem za życia.

Aby sąd mógł orzec o zaliczeniu darowizny na schedę spadkową, muszą być spełnione łącznie następujące przesłanki:

  • Uprawnionemu do zachowku należy się zachowek
  • Otrzymany przez spadkobiercę przedmiot darowizny istnieje jeszcze w chwili otwarcia spadku
  • Wartość przedmiotu z darowizny przewyższa wartość schedy spadkowej

Zaliczenie na schedę spadkową służy zabezpieczeniu roszczeń majątkowych uprawnionego do zachowku. Jest to wyjątek od zasady nieodwołalności darowizny mający zapobiec obchodzeniu przepisów o zachowku.

Najczęstsze pytania

Wyłączenie darowizny z masy spadkowej polega na pomniejszeniu spadku o wartość niektórych darowizn uczynionych przez spadkodawcę jeszcze za życia. Ma to na celu ochronę praw do zachowku.

Prawo do żądania wyłączenia darowizny przysługuje spadkobiercom ustawowym uprawnionym do zachowku, czyli zstępnym, małżonkowi i rodzicom spadkodawcy.

Wyłączeniu ze spadku podlegają zasadniczo wszystkie darowizny dokonane przez spadkodawcę za życia na rzecz osób innych niż najbliżsi spadkobiercy ustawowi.

Fakt dokonania darowizny można udowodnić za pomocą dokumentów (akt notarialny, umowa) lub zeznań świadków. W niektórych przypadkach konieczna jest opinia biegłego.

Główne skutki to zmniejszenie masy spadkowej, zmiana wysokości udziałów spadkowych oraz konieczność zwrotu przedmiotu darowizny lub jego równowartości przez obdarowanego.

Oceń artykuł

rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
Ocena: 3.25 Liczba głosów: 4

5 Podobnych Artykułów:

  1. Pełne Szkolenia Life Coachingu z Hipnozą bez Transu - Prowadzenie Coachingu Life
  2. Jak napisać ważny testament: porady i wskazówki
  3. Tygodniowy odpoczynek kierowcy - Skrócony wzór i porady
  4. Nadgodziny w porze nocnej - Najlepsze praktyki i porady
  5. Zgoda rodziców na pracę małoletniego - wzór zgody i wymogi

Udostępnij post

Napisz komentarz

Polecane artykuły

Umowy cywilnoprawne - wszystko, co musisz wiedzieć
PrawoUmowy cywilnoprawne - wszystko, co musisz wiedzieć

Umowy cywilnoprawne - wszystko, co musisz wiedzieć o zatrudnieniu na podstawie zlecenia i umowy o dzieło. Jakie rodzaje i zalety? Na czym polegają, jak je rozliczać i opodatkować? Poznaj ich definicję, różnice, wady oraz kiedy najlepiej z nich skorzystać.

Umowa z ciążą na 3 miesiące - okres próbny a ciąża
PrawoUmowa z ciążą na 3 miesiące - okres próbny a ciąża

Jak umowa o pracę na czas określony wpływa na sytuację zawodową kobiety w ciąży? Czy pracodawca może rozwiązać umowę próbną z pracownicą oczekującą dziecka? Sprawdź, jakie zmiany zachodzą w umowie terminowej po stwierdzeniu ciąży.