Prawo

Przedawnienie Darowizny a Zachowek - Poznaj Skutki Darowizny Po 30 Latach

Autor Bruno Górecki
Bruno Górecki30.11.20236 min.
Przedawnienie Darowizny a Zachowek - Poznaj Skutki Darowizny Po 30 Latach

Przedawnienie darowizny a zachowek to zagadnienie, które budzi wiele wątpliwości związanych ze skutkami prawnymi darowizn dokonanych ponad 30 lat temu. W artykule wyjaśnimy, jakie konsekwencje niesie za sobą upływ terminu przedawnienia w przypadku późniejszego dochodzenia zachowku. Omówimy m.in. sytuację, w której osoba obdarowana lub jej spadkobiercy zostają wezwani do zwrotu majątku pomimo upływu tak długiego czasu.

Kluczowe wnioski:
  • Przedawnienie nie zamyka drogi do zakwestionowania darowizny z powodu naruszenia zachowku
  • Sąd może orzec o obowiązku zwrotu darowizny lub zapłaty jej równowartości pieniężnej
  • W pewnych sytuacjach termin przedawnienia może ulec wydłużeniu, np. z 30 do 20 lat od śmierci spadkodawcy
  • Osoba dochodząca zachowku musi wykazać, że darowizna faktycznie naruszyła jej uprawnienia
  • Obdarowany może bronić się m.in. zarzucając spadkobiercy złą wolę lub niewdzięczność

Zachowek a darowizna po 30 latach

Darowizny dokonane ponad 30 lat temu wydawać by się mogły bezpieczne i nie do podważenia. Jednak w razie śmierci darczyńcy i powstania roszczeń spadkobierców o zachowek, termin przedawnienia schodzi na dalszy plan. Osoba, której przysługuje udział w zachowku, może żądać zmniejszenia wartości darowizny lub nawet jej całkowitego unieważnienia, jeśli przekracza ona dostępny spadek.

Przykładowo, jeżeli ojciec podarował dom jednemu z dzieci 30 lat temu, a następnie zmarł pozostawiając niewielkie oszczędności, pozostałe dzieci mogą dochodzić naruszenia ich praw do zachowku. Mimo upływu tak długiego okresu, transakcja darowizny może zostać uznana za bezskuteczną w stosunku do uprawnionych do zachowku.

Co istotne, ustawodawca wydłużył termin przedawnienia z 30 do 20 lat od otwarcia spadku w przypadku roszczeń z tytułu zachowku. Daje to dodatkowy czas na podważenie darowizny dokonanej nawet kilkadziesiąt lat wcześniej, która faktycznie uszczupliła masę spadkową.

Sytuacje prowadzące do podważenia darowizny

Do najczęstszych przypadków kwestionowania darowizny z powodu naruszenia zachowku dochodzi, gdy:

  • wartość darowizny znacząco przewyższa wartość spadku
  • spadek składa się wyłącznie z przedmiotów o niewielkiej wartości

Wtedy sąd z reguły przychyla się do stanowiska spadkobierców domagających się zadośćuczynienia. Obarczony nadmierną darowizną spadkobierca może żądać zwrotu darowanej rzeczy lub zapłaty jej wartości pieniężnej.

Rozliczenia z zachowku po przedawnieniu darowizny

Na gruncie prawa cywilnego przedawnienie oznacza utratę możliwości dochodzenia roszczenia na drodze sądowej po upływie ustalonego terminu. Jednak w przypadku zachowku sytuacja ma się inaczej. Roszczenia z tego tytułu mają szczególny charakter i ustawodawca przyznaje im daleko idącą ochronę.

Dlatego nawet w razie przedawnienia, osoba uprawniona do zachowku może żądać zwrotu majątku przekazanego tytułem darowizny lub obniżenia jej wartości. Sąd oceni wówczas, czy rzeczywiście miało miejsce naruszenie uprawnień spadkobiercy wynikające z przepisów o zachowku.

Obdarowany lub jego spadkobiercy mogą oczywiście kwestionować zasadność takiego roszczenia, powołując się np. na złą wolę ze strony uprawnionego do zachowku lub wskazując inne ważne przyczyny przemawiające za oddaleniem powództwa.

Zakres ochrony zachowku Możliwość podważenia darowizny
Rzeczy i prawa objęte zachowkiem Tak, nawet po 30 latach
Inne składniki majątku Nie, po upływie terminu przedawnienia

Czytaj więcej: Dowiedz się kto dziedziczy gdy nie ma dzieci: zasady dziedziczenia po mężu bez dzieci i szczegóły zachówku po babci

Zakwestionowanie darowizny z powodu naruszenia zachowku

Aby skutecznie podważyć darowiznę z powodu naruszenia zachowku, osoba uprawniona musi wykazać przed sądem, że w wyniku dokonanych przed laty czynności prawnych, nie otrzymała należnego jej udziału w spadku.

Sąd każdorazowo dokonuje oceny, biorąc pod uwagę wartość spadku, liczbę spadkobierców, wysokość zobowiązań spadkowych, a także wartość przedmiotu lub przedmiotów darowizny w chwili jej dokonania.

Nie wystarczy samo powołanie się na upływ 30-letniego terminu przedawnienia przez obdarowanego lub jego następców prawnych. Dopóki spadkobierca może wykazać, że doszło do pokrzywdzenia jego praw, sąd może uwzględnić żądanie podważenia darowizny.

Na gruncie prawa cywilnego przedawnienie oznacza utratę możliwości dochodzenia roszczenia na drodze sądowej po upływie ustalonego terminu. Jednak w przypadku zachowku sytuacja ma się inaczej.

Przerwanie biegu przedawnienia w związku z zachowkiem

Co do zasady, bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia, gdy osoba uprawniona dowiedziała się o naruszeniu jej prawa i mogła dochodzić przed sądem ochrony zagrożonego interesu. W przypadku zachowku jest to zwykle dzień otwarcia spadku, czyli śmierci spadkodawcy.

Jednak w pewnych okolicznościach może dojść do zawieszenia lub przerwania biegu terminu przedawnienia również w odniesieniu do roszczeń z tytułu zachowku. Dzieje się tak np. gdy spadkobierca był niepełnoletni lub ubezwłasnowolniony, albo też w razie toczącego się postępowania sądowego.

Wówczas nawet 30-letni okres przedawnienia liczony jest na nowo, co daje dodatkowy czas na dochodzenie roszczeń z tytułu naruszenia zachowku poprzez wcześniejsze darowizny.

Wydłużenie terminu przedawnienia darowizny przy zachowku

Warto podkreślić, że na gruncie Kodeksu cywilnego obowiązuje co do zasady 30-letni termin przedawnienia roszczeń związanych z naruszeniem posiadania oraz roszczeń właściciela o wydanie rzeczy. Jednak w przypadku zachowku ustawodawca wprowadził szczególną regulację.

Zgodnie z art. 1012 KC, roszczenia z tytułu zachowku przedawniają się z upływem lat dwudziestu od daty otwarcia spadku, czyli śmierci spadkodawcy. Oznacza to wydłużenie okresu przedawnienia w stosunku do ogólnych zasad o 10 lat.

Daje to realną szansę na skuteczne podważenie dawniej dokonanej darowizny, która faktycznie pokrzywdziła osobę mającą prawo do udziału w zachowku poprzez zmniejszenie masy spadkowej.

Zbieg roszczeń z tytułu zachowku i darowizny

Czasem zdarza się, że kilka osób ma roszczenia do tego samego przedmiotu darowizny lub nieruchomości na podstawie prawa do zachowku. W razie śmierci jednego ze współmałżonków, zarówno drugi współmałżonek, jak i dzieci mogą domagać się zaspokojenia roszczeń spadkowych.

W takiej sytuacji sąd dokonuje oceny interesów stron i albo przyznaje pierwszeństwo małżonkowi, albo też dzieli spadek po równo między uprawnionych. Bywa też, że zarządza sprzedaż nieruchomości, a uzyskaną ze sprzedaży kwotę dzieli zgodnie z przysługującymi udziałami w zachowku.

Taka kolizja roszczeń najczęściej prowadzi do ugody sądowej, w ramach której uprawnieni wzajemnie ustępują sobie prawa do spornego przedmiotu lub wypłacają rekompensatę tytułem wyrównania udziałów w spadku.

Najczęstsze pytania

Tak, jeśli od ogłoszenia testamentu nie minęło jeszcze 5 lat. Wówczas spadkobiercy mogą żądać zwrotu równowartości pieniężnej przedawnionej darowizny w ramach przysługującego im zachowku. Nie odzyskają jednak samego przedmiotu darowizny.

Przedawnieniu ulegają zarówno roszczenia związane z darowizną, jak i roszczenia o zachowek licząc od ogłoszenia testamentu. Jednak jeśli w chwili ogłoszenia testamentu darowizna była już przedawniona, termin przedawnienia zachowku liczy się nadal od tej daty.

Tak, jeśli roszczenia do zachowku nie uległy jeszcze przedawnieniu, sąd przy dziale spadku może zobowiązać obdarowanego do zwrotu równowartości pieniężnej przedmiotu przedawnionej darowizny na poczet należnego uprawnionym spadkobiercom zachowku.

Kluczowe znaczenie ma tutaj dokument potwierdzający zawarcie umowy darowizny z podaniem konkretnej daty np. akt notarialny lub pisemna umowa darowizny z podpisami stron i datą. Jeśli brak takiego dokumentu, datę tę można starać się ustalić przy pomocy zeznań świadków czy innych poszlak.

Zasadniczo tak, jeśli od dokonania darowizny mieszkania minęło 30 lat, wygasają roszczenia darczyńcy lub jego spadkobierców do tej nieruchomości i przechodzi ona na własność obdarowanego bez obciążeń. Jedynie ewentualna wypłata zachowku może dotyczyć zwrotu równowartości pieniężnej mieszkania.

Oceń artykuł

rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

5 Podobnych Artykułów:

  1. Pełne Szkolenia Life Coachingu z Hipnozą bez Transu - Prowadzenie Coachingu Life
  2. Jak napisać ważny testament: porady i wskazówki
  3. Tygodniowy odpoczynek kierowcy - Skrócony wzór i porady
  4. Nadgodziny w porze nocnej - Najlepsze praktyki i porady
  5. Zgoda rodziców na pracę małoletniego - wzór zgody i wymogi

Udostępnij post

Napisz komentarz

Polecane artykuły

Umowy cywilnoprawne - wszystko, co musisz wiedzieć
PrawoUmowy cywilnoprawne - wszystko, co musisz wiedzieć

Umowy cywilnoprawne - wszystko, co musisz wiedzieć o zatrudnieniu na podstawie zlecenia i umowy o dzieło. Jakie rodzaje i zalety? Na czym polegają, jak je rozliczać i opodatkować? Poznaj ich definicję, różnice, wady oraz kiedy najlepiej z nich skorzystać.

Umowa z ciążą na 3 miesiące - okres próbny a ciąża
PrawoUmowa z ciążą na 3 miesiące - okres próbny a ciąża

Jak umowa o pracę na czas określony wpływa na sytuację zawodową kobiety w ciąży? Czy pracodawca może rozwiązać umowę próbną z pracownicą oczekującą dziecka? Sprawdź, jakie zmiany zachodzą w umowie terminowej po stwierdzeniu ciąży.