Prawo

Prawo do zachowku przy darowiźnie – umowa darowizny a zachowek

Autor Krystyna Pawłowska
Krystyna Pawłowska10.01.20247 min.
Prawo do zachowku przy darowiźnie – umowa darowizny a zachowek

Prawo do zachowku przy darowiźnie to zagadnienie, które budzi wiele wątpliwości i niejasności. Często pojawiają się pytania, czy i w jakich okolicznościach uprawniony do zachowku może dochodzić przyznania mu należnej mu części majątku mimo wcześniejszej darowizny na rzecz innej osoby. W niniejszym artykule postaramy się przybliżyć i wyjaśnić kwestie związane z prawem do zachowku w kontekście wcześniej zawartej umowy darowizny.

Kluczowe wnioski:
  • Zrzeczenie się prawa do zachowku w umowie darowizny nie zawsze wyłącza roszczenie o zachowek w przyszłości.
  • Samo zawarcie umowy darowizny nie pozbawia spadkobiercy roszczenia o zachowek w razie późniejszego dziedziczenia.
  • Darowizna nieruchomości zwykle wymaga dodatkowego zabezpieczenia, aby wyłączyć przyszłe roszczenia o zachowek.
  • Przy darowiźnie pieniężnej łatwiej chronić darczyńcę przed przyszłymi roszczeniami do zachowku.
  • Zakwestionowanie skuteczności darowizny z powodu naruszenia prawa do zachowku jest możliwe w pewnych okolicznościach.

Zrzeczenie się zachowku w umowie darowizny

Zrzeczenie się prawa do zachowku jest częstym zabiegiem stosowanym w umowach darowizny. Ma ono na celu wyłączenie w przyszłości potencjalnych roszczeń ze strony uprawnionego, który zrzeka się zachowku. Jednak skuteczność takich zastrzeżeń bywa różna.

prawo do zachowku przy darowiźnie nie zawsze da się wyłączyć poprzez proste zrzeczenie w umowie darowizny. Sąd może uznać takie zrzeczenie za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego lub jako wyrażone pod wpływem błędu, groźby itp. Wówczas mimo oświadczenia o zrzeczeniu, czy od darowizny należy się zachowek - odpowiedź brzmi: tak.

Bezwarunkowe zrzeczenie się zachowku

Aby zrzeczenie było skuteczne, nie może być obwarowane żadnymi warunkami. Powinno być jednoznaczne i kategoryczne. W przeciwnym razie istnieje ryzyko, że sąd uzna je za nieważne lub bezskuteczne wobec późniejszego powołania się na prawo do zachowku.

Ponadto, zrzeczenie się zachowku nie działa wstecz. Oznacza to, że jeśli w chwili zawarcia umowy darowizny uprawniony do zachowku miał już nabyte roszczenie o zachowek, to zrzeczenie się go nie niweczy.

Roszczenie do zachowku mimo darowizny

Zawarcie umowy darowizny samo w sobie nie pozbawia uprawnionego roszczenia o zachowek w razie dziedziczenia po darczyńcy. Jednak w pewnych okolicznościach darowizna może wpłynąć na zmniejszenie roszczenia albo nawet jego wygaśnięcie.

Jeżeli darczyńca przekazał w darowiźnie aktywa o znacznej wartości, to umowa darowizny a zachowek - w tym wypadku uprawniony do zachowku będzie mógł żądać zaliczenia darowizny na należny mu zachowek. Innymi słowy, wartość przedmiotu darowizny zostanie zaliczona na poczet kwoty należnego zachowku.

Zasada odpowiedzialności darczyńcy

Obowiązuje też zasada odpowiedzialności darczyńcy - oznacza ona, że dokonując darowizny darczyńca powinien zachować taki stan majątku, aby zaspokoić przyszłe roszczenia o zachowek. Jeśli tego nie uczyni, darowizna może zostać podważona jako nadmierna i naruszająca uprawnienia do zachowku.

W skrajnych przypadkach sąd może nawet uznać, że z powodu rażącego naruszenia praw do zachowku umowa darowizny jest bezwzględnie nieważna. Wówczas przedmiot takiej darowizny wraca do spadku, z którego zaspokaja się roszczenia uprawnionych.

Czytaj więcej: Wniosek o wstrzymanie wykonania kary: Kompletny wzór i informacje o odroczeniu kary

Zabezpieczenie zachowku przy darowiźnie nieruchomości

Darowizny nieruchomości niosą ze sobą szczególne ryzyko naruszenia przyszłych roszczeń do zachowku. Dlatego warto je odpowiednio zabezpieczyć.

  • Zwykłe zrzeczenie się zachowku w akcie notarialnym może nie wystarczyć.
  • Lepszym rozwiązaniem jest ustanowienie hipoteki kaucyjnej na nieruchomości lub inne obciążenie, które zabezpieczy wartość przyszłego zachowku.

Taka hipoteka pozwala zaspokoić roszczenia uprawnionego do zachowku z nieruchomości nie obciążając samego obdarowanego. Chroni to przed nieważnością lub podważaniem umowy darowizny nieruchomości z powodu pokrzywdzenia praw do zachowku.

Odzyskanie wartości nieruchomości na zachowek

Jeśli mimo braku zabezpieczeń dojdzie do sytuacji, gdy darowana nieruchomość faktycznie naruszyła prawo do zachowku, istnieje możliwość żądania od obdarowanego zapłaty sumy pieniężnej równej wartości danej nieruchomości. Ma to na celu wyrównanie uszczerbku w prawie do zachowku powstałego na skutek darowizny.

Wyłączenie zachowku w umowie darowizny pieniężnej

Prawo do zachowku przy darowiźnie – umowa darowizny a zachowek

Przy darowiźnie pieniężnej łatwiej ustrzec się przed ryzykiem naruszenia przyszłych roszczeń do zachowku niż przy darowiźnie nieruchomości.

Wystarczy w umowie darowizny zastrzec, że kwota przekazanych pieniędzy w gotówce lub przelewem bankowym wyczerpuje całość roszczeń obdarowanego z tytułu prawa do zachowku. Taka klauzula wyłącza żądanie zachowku od wartości podarowanej gotówki lub przelewu.

Zwykła darowizna pieniężna 20 000 zł
z zastrzeżeniem wyłączenia zachowku 20 000 zł + wyłączenie roszczeń do zachowku

Powyższe rozwiązanie zabezpiecza zarówno darczyńcę, jak i obdarowanego przed problemem przyszłych roszczeń o zachowek od wartości podarowanej kwoty pieniężnej.

Zakwestionowanie darowizny z powodu naruszenia zachowku

Mimo szerokich możliwości zabezpieczenia umów darowizny, niekiedy dochodzi do sytuacji, gdy darowizna faktycznie narusza prawo do zachowku uprawnionego. Wówczas może on podważyć skuteczność takiej darowizny z powodu pokrzywdzenia przysługującego mu z mocy ustawy roszczenia o zachowek.

Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał, że darowizna nie może prowadzić do unicestwienia lub istotnego ograniczenia prawa do zachowku. W przeciwnym razie należy uznać, że doszło do naruszenia zasad współżycia społecznego (art. 5 KC).

W praktyce zakwestionowanie umowy darowizny z tego powodu może okazać się skomplikowane. Jednak z odpowiednim wsparciem prawniczym jest to możliwe.

Darowizna a roszczenia spadkobierców do zachowku

Podsumowując, zawarcie umowy darowizny nie pozbawia spadkobierców roszczeń do zachowku od spadku. Jednak odpowiednie zabezpieczenie takiej umowy pozwala wyłączyć możliwość dochodzenia zachowku co do przedmiotu lub wartości darowizny.

Najważniejsze jest, aby darczyńca nie naruszył przyszłych uprawnień spadkobierców do zachowku przez nadmierną i nieodpowiednio zabezpieczoną darowiznę. W przeciwnym razie umowa darowizny może zostać podważona lub zakwestionowana z powodu naruszenia zasad współżycia społecznego.

Podsumowanie

Kwestia prawa do zachowku przy darowiźnie jest dość złożona i wymaga dogłębnej analizy. Nie zawsze bowiem samo zrzeczenie się zachowku w umowie darowizny skutecznie chroni darczyńcę przed przyszłymi roszczeniami. Ważne jest również, aby darowizna nie doprowadziła do nadmiernego uszczuplenia majątku darczyńcy i tym samym nie naruszyła uprawnień spadkobierców do zachowku.

Dlatego też tak istotne jest właściwe zabezpieczenie umowy darowizny, zwłaszcza gdy jej przedmiotem jest wartościowa nieruchomość. Ustanowienie hipoteki kaucyjnej może okazać się skutecznym rozwiązaniem. Z kolei przy umowie darowizny a zachowek - w przypadku darowizny pieniężnej wystarczy często proste zastrzeżenie, że podarowana kwota wyczerpuje roszczenia obdarowanego z tytułu zachowku.

Niemniej, nawet najstaranniej sporządzona umowa darowizny może zostać zakwestionowana z powodu naruszenia przysługującego komuś prawa do zachowku. Wówczas rodzi się pytanie – czy od darowizny należy się zachowek? Sąd może przyznać takie roszczenie, jeśli uzna, że doszło do naruszenia zasad współżycia społecznego poprzez nadmierną i nieodpowiednio zabezpieczoną darowiznę.

Podsumowując, zagadnienie prawa do zachowku przy darowiźnie jest skomplikowane i wymaga indywidualnej analizy. Należy pamiętać, że uprawnieni do zachowku zachowują swoje roszczenia mimo wcześniejszych darowizn. Odpowiednie zabezpieczenie darowizny może jednak skutecznie chronić przed przyszłymi roszczeniami o zachowek.

Oceń artykuł

rating-outline
rating-outline
rating-outline
rating-outline
rating-outline
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

5 Podobnych Artykułów:

  1. Pełne Szkolenia Life Coachingu z Hipnozą bez Transu - Prowadzenie Coachingu Life
  2. Biała lista VAT - jak zweryfikować kontrahenta online?
  3. Wypełnienie formularza Z-15A - wzór, jak wypełnić, druk 15A
  4. Podatek dochodowy - Jak obliczyć należną kwotę?
  5. Tygodniowy odpoczynek kierowcy - Skrócony wzór i porady
Autor Krystyna Pawłowska
Krystyna Pawłowska

Jestem dietetyczką i trenerką personalną z 10-letnim doświadczeniem. Specjalizuję się w doborze suplementów w zależności od celu treningowego i trybu życia. Moim celem jest edukacja w zakresie zdrowego odżywiania i aktywności fizycznej, aby każdy mógł cieszyć się zdrowiem i dobrą kondycją.

Udostępnij artykuł

Napisz komentarz

Polecane artykuły

Polski Ład - Kiedy wchodzą w życie nowe przepisy?
PrawoPolski Ład - Kiedy wchodzą w życie nowe przepisy?

Dowiedz się, kiedy wchodzą w życie zmiany z nowego systemu podatkowego Polski Ład. Poznaj harmonogram i odkryj, od kiedy obowiązują przepisy m.in. podniesionej kwoty wolnej od podatku, nowej ulgi dla klasy średniej oraz stawek PIT w ramach Nowego Polskiego Ładu.